FoIP czyli faks przez internet

Już dawno przyzwyczailiśmy się do tego że telefonia głosowa i faks to dwa sposoby komunikowania się oparte na tej samej infrastrukturze PSTN. Skoro tak to dla czegóż by nie wysyłać faksów korzystając z infrastruktury VoIP? Faktycznie, jest to możliwe, jednak muszą być spełnione dodatkowe warunki.
Sygnał faksu wymaga dużo lepszej jakości połączenia głosowego niż by wystarczyło do przekazania zrozumiałej wiadomości głosowej. W przypadku zbyt dużej ilości zakłóceń faks jest zrywany lub w ogóle nie zostaje nawiązane połączenie. Do przekazywania sygnału faksowego używane są kodeki G711a lub G711u. Tylko one zapewniają wystarczającą szerokość pasma akustycznego dla faksów. Okupione jest to zapotrzebowaniem na odpowiednią przepustowość łącza wynoszącą minimum 64 kb/s. Inne kodeki, zapewniające większą kompresję dźwięku, wręcz wycinają sygnał faksu. W praktyce jednak nie jest to idealne rozwiązanie. Wszystko działa dobrze dopóki połączenie odbywa się w ramach sieci lokalnej. Jednak połączenie przez internet, nawet w przypadku łącza o wysokiej przepustowości, przypomina trochę rosyjską ruletkę. Owszem, działa, ale nie zawsze. Wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniu na zintegrowanie urządzeń głosowych VoIP i faksów został opracowany standard T38.
T38 to standard rekomendowany przez ITU służący do przesyłania faksów z wykorzystaniem sieci IP w czasie rzeczywistym. Faksy są przesyłane w postaci pakietów UDP lub TCP/IP. Zasada działania w dużym uproszczeniu polega na tym że sygnał faksu jest w urządzeniu(bramce) VoIP nadawcy dekodowany i zamieniany na strumień danych. Następnie strumień jest przesyłany do urządzenia odbiorcy przez sieć IP. Na tym etapie sygnał jest odporny na przerwy i zakłócenia ponieważ w przeciwieństwie do VoIP wykorzystywane są wszystkie dostępne mechanizmy sprawdzania i korekcji danych.
Tu wyjaśniam, że w przeciwieństwie do transmisji danych, w przypadku VoIP większy nacisk kładzie się na szybkość transmisji niż na kompletność sygnału. Drobne ubytki sygnału dźwiękowego nie są istotne dla zrozumienia treści przez człowieka, natomiast ważne jest aby sygnał docierał z jak najmniejszymi opóźnieniami. Z kolei w przypadku danych najważniejsza jest kompletność i brak błędów. Dla tego protokoły służące do transmisji danych zawierają szereg mechanizmów kontrolnych dających stuprocentową pewność że dane są kompletne nawet kosztem czasu transmisji.
W taki sposób sygnał dociera do odbiorcy. Tam może zostać przekonwertowany na obraz, wydrukowany, wysłany e-mailem lub jeżeli jest to konieczne z powrotem zamieniony na faksowy strumień audio i przekazany do sieci PSTN lub do tradycyjnego faksu.
T38 może być używany jako samodzielny protokół FoIP (Fax over Internet Protocol) uruchomiony na UDP. Został również zaadoptowany do użytku z protokołem SIP - wówczas może być traktowany jako kodek.
Podsumowując, aby można było wysyłać faksy z wykorzystaniem sieci IP muszą być spełnione następujące warunki:

• Nadawca i odbiorca (operator VoIP) posiadają urządzenia akceptujące kodeki G711a lub G711u a najlepiej system T38
• W przypadku G711a lub G711u rzeczywista przepustowość łącza musi mieć minimum 64 kb/s. W praktyce łącze zwykle nie jest w stanie pracować z maksymalną deklarowaną przez dostawcę przepustowością, dla tego niezbędny jest pewien zapas.

Od jakiegoś czasu zdobywa popularność usługa określana jako wirtualny fax lub fax2email. Zakres usług różni się nieco w zależności od usługodawcy. Dostawca oferuje numer telefonu, indywidualny dla każdego klienta. Zwykle w przypadku polskich operatorów można wybierać spośród co najmniej kilku stref numeracyjnych. To jest twój numer faksu. Na ten numer wszyscy mogą wysyłac faksy kierowane do ciebie. Dostawca przy pomocy własnej centrali, serwera i odpowiedniego oprogramowania przekonwertuje fax do postaci pliku graficznego np. *.pdf i wyśle go jako załącznik na twój adres e-mail. Wysyłanie faksu odbywa się w ten sposób, że na ustalony adres e-mail operatora wysyłasz e-mail z listą numerów faksów odbiorców i z załącznikiem w postaci pliku graficznego, najczęściej *.pdf. Operator automatycznie roześle obraz z załącznika pod wskazane numery faksów. Zazwyczaj taka usługa wiąże się z dwoma rodzajami opłat: niewielki abonament miesięczny za utrzymanie numeru faksu oraz w przypadku wysyłania faksów opłata za połączenie z odbiorcami zależna od czasu połączenia i położenia odbiorcy.